İnternetin ana anahtarı değişti: DNSSEC ve kökün yeni KSK'sı

DNS’in eski açığı

Tarayıcına bir adres yazınca bilgisayarın o adın IP adresini bir resolver’a (çözümleyici) soruyor. Bu genelde modemin, internet sağlayıcın ya da 1.1.1.1 gibi açık bir servis. Resolver cevabı başka sunuculara sorup buluyor ve bir süre önbelleğinde tutuyor.

Orijinal DNS’te cevabın gerçekten doğru sunucudan geldiğini kanıtlayan bir şey yok. Resolver her soruya 16 bitlik bir kimlik numarası ekliyor, cevapta aynı numarayı görürse kabul ediyor. 16 bit yaklaşık 65 bin olasılık demek. Saldırgan, gerçek cevap gelmeden önce farklı numaralarla yüzlerce sahte cevap gönderirse biri tutabilir. Tutarsa sahte adres önbelleğe girer ve o resolver’ı kullanan herkese dağıtılır. Adres çubuğunda doğru ad yazar ama sen başka bir sunucudasındır. Buna DNS önbellek zehirlemesi (cache poisoning) deniyor.

2008’de Dan Kaminsky bu zayıflıkları birleştirip saldırıyı çok daha pratik hâle getirdi. CERT’in uyarısının ardından DNS yazılımları topluca yamandı: Sorgunun gönderildiği port da rastgele seçilmeye başlandı. Ama CERT’in de yazdığı gibi kalıcı çözüm, cevapları imzalamak.

DNSSEC ve güven zinciri

DNSSEC’in temel tanımı 2005’te RFC 4033 ve kardeş belgeleriyle yayımlandı. Her bölge (zone) kayıtlarını imzalıyor. Gizli anahtar imzayı atıyor, açık anahtarla herkes kontrol edebiliyor. Doğrulama yapan bir resolver, imzası tutmayan sahte cevabı reddediyor.

Açık anahtarın gerçek olduğunu nereden biliyorsun? Zincirden. example.com’un anahtarına .com, .com’un anahtarına kök (root) kefil oluyor. Kökün üstünde kimse yok. Bu yüzden kökün anahtarı doğrulama yapan her resolver’a önceden yükleniyor. Buna trust anchor (güven çapası) deniyor.

Kökte iki tür anahtar var. ZSK (zone-signing key) kökün kayıtlarını imzalıyor ve düzenli olarak değişiyor. KSK (key-signing key) sadece kökün kendi anahtar listesini imzalıyor. Trust anchor olan bu KSK. Gizli yarısını ele geçiren, her doğrulayıcının inanacağı sahte cevaplar üretebilir.

11 Ekim’de ne değişti?

Kök, 11 Ekim 2026’da KSK-2017’yi (anahtar etiketi 20326) bırakıp KSK-2024’e (38696) geçti. Bunu kendin görebilirsin: dig +dnssec . DNSKEY komutunun çıktısında kökün anahtar listesinin imzası (RRSIG) 38696 numaralı anahtara ait ve 11 Ekim’de başlıyor. Eski anahtar şimdilik listede duruyor. ICANN onu Ocak 2027’de iptal (revoke) edecek.

Geçiş aceleye gelmedi. Yeni anahtar Ocak 2025’ten beri kökte yayımlanıyordu. Çoğu resolver onu RFC 5011 ile kendiliğinden öğrendi: Yeni anahtarı eski anahtarla imzalı listede en az 30 gün gören resolver ona güvenmeye başlıyor. Verisign’ın ölçümüne göre sinyal gönderen kaynakların yüzde 95’ten fazlası yeni anahtarı tanıyordu.

Anahtar nasıl üretildi?

KSK-2024, 26 Nisan 2024’te Virginia’nın Culpeper kentindeki tesiste, canlı yayınlanan bir törende üretildi. IANA’nın uygulama belgesine göre anahtarı tutan donanım modülüne (HSM) ulaşmak için birkaç fiziksel güvenlik katmanı geçiliyor. Modülü etkinleştirmek için yedi kripto görevlisinden (Crypto Officer) üçünün kartı gerekiyor. Bu görevliler İsveç’ten Zimbabve’ye farklı ülkelerden topluluk temsilcileri. ICANN, PTI ya da Verisign ile doğrudan bağı olanlar seçilemiyor.

Videoya göre imza bilgisayarı sabit diski olmayan bir dizüstü ve işletim sistemini salt okunur bir kopyadan açıyor. IANA o sistemin kalıbını, kamera kayıtlarını ve tören metnini yayımlıyor. Her şey kusursuz da gitmiyor: Şubat 2020’de bir kasa arızası yüzünden bir tören birkaç gün ertelendi. Bir anahtar töreni ters gidince neler olduğunu eMudhra yazısında anlattık.

Sana ne?

Korunman için hem sitenin kayıtlarını imzalaması hem de resolver’ının imzaları kontrol etmesi gerekiyor. Videoya göre .com adlarının sadece yüzde 5 kadarı imzalı. APNIC’in ölçümüne göre dünyada kullanıcıların yaklaşık yüzde 40’ı doğrulama yapan bir resolver kullanıyor. Türkiye’de bu oran yüzde 20 civarında.

Risk şurada: Doğrulama yapan ama yeni anahtarı öğrenmemiş bir resolver, kökün imzasını doğrulayamaz ve imzalı ya da imzasız hiçbir adı çözemez. İnternet gitmiş gibi olur. ICANN 15 Ekim’de geçişin planlandığı gibi tamamlandığını, sınırlı sayıda sistemde sorun bildirildiğini ve bunların geçişle ilgisini incelediğini açıkladı. Cloudflare’e göre 2018’deki ilk geçişte bazı resolver’lar, yazılım güncellemesi ya da taşınma sırasında öğrendikleri anahtarı kaybetmişti.

11 Ekim’den beri adlar çözülmüyorsa modeminin ya da sisteminin yazılımını güncelle. Kendi resolver’ını çalıştırıyorsan trust anchor listesinde 38696 olduğundan emin ol.

Düşün

• Sisteminde her yere gömülü, değiştirmesi yıllar sürecek bir anahtar ya da sertifika var mı? Değişmesi gerekse nasıl yapardın?
• Bir anahtarı tek kişiye değil, yedi kişiden üçüne emanet etmek neyi çözüyor, neyi zorlaştırıyor?

Kendi cümlelerimizle yazılmış bir özettir, çeviri değildir. Tüm kaynaklar yukarıda.