← Radar

Konu: Kodlama3 dk okuma

Sean Allen ile yazılım doğruluğu: Test amaç değil, iş yükünü tasarlamak asıl iş

Bu neden önemli?

Bir sistemin 'çalıştığını' çoğu zaman bir şey bozulana kadar tanımlamıyoruz. Allen'ın önerdiği yöntemler, özellikle veritabanı ve dağıtık sistem yazanlar için, nadir ama pahalı hataları üretime çıkmadan bulmanın yolunu gösteriyor. Kodun büyük kısmını bir ajan yazdığında da 'doğru mu?' sorusunun cevabı aynı yerden geliyor.

Doğruluk testten önce başlıyor

Sean Allen, Antithesis’te çalışan ve Pony dilinin çekirdek geliştiricilerinden biri olan bir mühendis. Söyleşide doğruluğu sade tanımlıyor: Program, ondan beklenen şeyi yapıyor mu? Bunu da invariant (her koşulda geçerli kalması gereken kural) olarak yazmayı öneriyor. Ona göre çoğu ekip “çalışıyor” ne demek, bunu baştan bilmiyor. Sadece bir şey bozulunca fark ediyor.

Allen bilerek kışkırtıcı konuşuyor: Teste değer vermediğini, testin bir amaç değil araç olduğunu söylüyor. Elle test en zayıf yöntem. Testler zaten geç gelen bir kontrol. İşin çoğu daha önce, tasarımda ve dilde yapılmalı. En sevdiği ilke “geçersiz durumları ifade edilemez yap”. OCaml, F# ya da Rust’taki gibi bir tip tüm olası durumları sayıyorsa ve her kullanım yerinde hepsini ele almak zorundaysan, yeni bir durum eklediğinde unuttuğun her yeri derleyici sana gösterir. Hata çalışma anında değil, derleme anında çıkar.

Örnekten kurala

Allen TDD’yi API tasarlamak için değerli buluyor. Ama tek tek örneklerle düşünmeye ittiğini de söylüyor. Örnekler sıkılaştıkça rastgele girdi üretmek daha anlamlı hale geliyor. Bu da property-based testing’e (özellik tabanlı test) çıkıyor. “Bu listeyi sıralayınca şu çıkmalı” yerine “sıralanmış her liste aynı elemanları içermeli ve her eleman bir sonrakinden küçük ya da eşit olmalı” diyorsun. Python’daki Hypothesis gibi bir araç da binlerce rastgele girdiyle bu kuralı bozmaya çalışıyor. TLA+ yazısında Hillel Wayne de çoğu mühendise bu noktayı önermişti.

İş yükü: Rastgele yetmez

Söyleşinin en somut kısmı iş yükü (workload) tasarımı. Allen’a göre iş yükü iki parçadan oluşuyor: Sistemi süren işlemler ve sistemin hâlâ doğru çalıştığını kontrol eden denetimler. Bir anahtar-değer deposuna rastgele GET, PUT, DELETE atarsan, diske taşma, çöp toplama ya da veriyi yeniden bölme gibi asıl kritik anlara nadiren ulaşırsın. Allen bunu sarhoş yürüyüşüne benzetiyor.

Önerdiği klasik örnek banka testi: 10 bin dolar, 1.000’er dolarla 10 hesaba bölünüyor. İş yükü hesaplar arasında işlemler (transaction) içinde sürekli para aktarıyor. Bir denetçi de durmadan toplamı alıyor. Toplam bir an bile 10 binden farklı çıkarsa, veritabanının yalıtım (isolation) garantisi bozulmuş demektir. Allen’a göre sıkı testlerden kaçan hatalar genelde ancak hata enjeksiyonuyla ortaya çıkıyor. Jepsen’in veritabanı incelemeleri buna örnek.

Belirlenimci simülasyon

Antithesis’in yaptığı da bu fikri ölçeklemek. Belgelerine göre sistemin tamamı, istemcisi ve denetçileriyle birlikte, tamamen belirlenimci (deterministic) bir ortamda çalışıyor. Ağ bölünmeleri ve düğüm çökmeleri gibi hatalar bilerek ekleniyor. Bulunan bir hata da birebir tekrar oynatılabiliyor. Turso yazısında anlattığımız belirlenimci simülasyon testinin aynısı.

İş yükü tasarımıyla bağlantısı ilginç. “Always” türündeki kontroller “bu hep doğru olmalı” diyor. “Sometimes” türü ise “bu en az bir kez gerçekleşmeli” diyor. Böylece testin gerçekten ilginç bir duruma ulaşıp ulaşmadığını, mesela bir yeniden bölmenin hiç yaşanıp yaşanmadığını ölçebiliyorsun. Hiç tetiklenmeyen bir denetim, sana sahte bir güven verir.

Kalite bir kapı değil

Allen kaliteyi, yayından hemen önce geçilen bir kapı olarak görmüyor. Ona göre doğruluk işi tasarımda başlıyor, test ise sadece son kontrol. Söyleşi “yavaş git ki hızlı gidesin” fikriyle bitiyor. Başta tasarıma ve ekibi aynı noktada buluşturmaya ayrılan zaman, teslimatı sonradan hızlandırıyor. Pony de bu felsefenin dil hali. Kilit ve atomik işlem içermiyor, veri yarışlarını tip sistemiyle derleme anında engelliyor.

Not: Antithesis, Allen’ın işvereni ve podcast’in sponsorlarından biri. Newsletter’daki yazının sponsorlu olmadığı belirtiliyor.

Düşün

  • Senin sisteminin banka testi ne olurdu? Hangi toplam, her koşulda sabit kalmalı?
  • Testlerin, sisteminin en kritik anlarına gerçekten ulaşıyor mu? Bunu nereden biliyorsun?

Videoyu izle

Tıklayınca video YouTube'dan yüklenir; o ana kadar bu sayfa YouTube'a hiçbir istek göndermez.
Kaynaklar (7, İngilizce)

Kendi cümlelerimizle yazılmış bir özettir, çeviri değildir. Tüm kaynaklar yukarıda.

Konu: Kodlama3 dkVideo: Better Stack

CPython'ın deneysel JIT'i ana daldan çıkıyor: PEP 836 geri çekildi

Python 3.13'te deneysel olarak gelen JIT derleyicisini resmî bir özelliğe dönüştürecek PEP 836, 19 Ekim'de yazarları tarafından geri çekildi. Steering Council'ın Haziran'da koyduğu şart karşılanmadığı için JIT kodunun CPython'ın ana dalından, büyük olasılıkla 3.16 geliştirme döneminin başında çıkarılması bekleniyor.

Konu: Kodlama3 dkVideo: Computerphile

Atomik işlemler: Bir sayacı artırmak neden tek adım değil?

Atomik işlem, başka hiçbir thread'in yarısında araya giremediği işlem. Computerphile'da Matt Godbolt bu yapı taşını anlatıyor. Biz de 'sayac++' gibi masum bir satırın neden bozulduğunu, işlemcinin buna verdiği cevabı, compare-and-swap döngüsünü ve bellek sıralamasını özetliyoruz.