← Radar

Konu: Kodlama3 dk okuma

Emülatör olmadan Zelda: Statik yeniden derleme, bir oyunu başka bir işlemciye nasıl taşır?

Bu neden önemli?

Emülasyon ile yeniden derleme arasındaki fark, yazılımın bir platformdan diğerine nasıl taşındığına dair temel bir derleyici konusu. Apple'ın Rosetta'sı da, tarayıcıdaki WebAssembly de aynı sorularla uğraşıyor. Bir de şu var: TotK Recomp'un kodunun çoğunu, proje sahibinin yönettiği bir kodlama ajanı yazmış.

Emülasyon: Makineyi taklit etmek

Bir emülatör, başka bir makinenin işlemcisini yazılımla taklit ediyor. Oyunun her komutunu okuyor, ne yaptığını anlıyor ve aynı işi senin işlemcinde yapıyor. Daha hızlı emülatörler bunu oyun çalışırken parça parça yapıyor (dinamik yeniden derleme, JIT): sık çalışan kod bloklarını o anda kendi işlemcinin diline çevirip saklıyor. Yine de çeviri oyun çalışırken oluyor ve emülatör her an “bu komuttan sonra ne gelecek” diye takip etmek zorunda.

Statik yeniden derleme: Önceden bir kez çevirmek

Statik yeniden derleme bu işi oyun başlamadan, bir kere yapıyor. Oyunun makine kodu fonksiyon fonksiyon okunuyor, her biri bir C fonksiyonuna çevriliyor. Ortaya çıkan C kodu sıradan bir derleyiciyle hedef işlemci için derleniyor. Böylece oyun, emülatörün içinde değil, normal bir program gibi çalışıyor. Derleyici kodu optimize edebiliyor, grafik tarafı modern bir API ile yeniden yazılabiliyor.

Bu alanın en bilinen örneği N64Recomp. Nintendo 64 oyunlarının MIPS kodunu C’ye çeviren açık kaynak bir araç. README’si çevirinin bilerek “harfi harfine” yapıldığını anlatıyor: Bir toplama komutu, bir yazmaca değer ekleyen tek satırlık C koduna dönüşüyor. Bu araçla yapılan Zelda 64: Recompiled, Majora’s Mask’i Windows, Linux ve Mac’e taşıdı.

Zor kısımlar

Çeviri basit görünüyor ama birkaç bilinen engel var:

  • Dolaylı atlamalar. BL adres gibi sabit bir çağrı kolay, doğrudan bir C fonksiyon çağrısına dönüşüyor. Ama hedef adresi çalışırken bir yazmaçtan okunan atlamalarda (fonksiyon işaretçileri, sanal fonksiyonlar, switch tabloları) nereye gidileceği önceden bilinmiyor. Çözüm genelde adresten fonksiyona bir arama tablosu.
  • Kendini değiştiren ya da sonradan yüklenen kod. Çalışırken bellekte üretilen kodu önceden çeviremezsin. Bu yüzden statik yeniden derleme, kodu sabit olan oyunlarda daha iyi işliyor. N64Recomp sonradan yüklenen kod parçaları (overlay) için ayrı bir mekanizma kullanıyor.
  • İşlemci dışındaki her şey. Oyun sadece işlemciyle konuşmuyor. İşletim sistemine çağrı yapıyor, ekran kartına komut gönderiyor, kendi gölgelendiricilerini (shader) konsolun GPU’sunun diliyle yazıyor. Bunların hepsinin karşılığı yeniden yazılmalı.

Tears of the Kingdom’da ne yapıldı?

TotK Recomp, Ekim sonunda açılmış MIT lisanslı bir hayran projesi. Mimari belgesine göre iki eski projenin yarılarını birleştiriyor: Link’s Awakening için yazılmış LAS Recomp’tan ARM64’ü C’ye çeviren kısmı, oyunu Apple Silicon’a taşıyan MacNativeGames’ten de TotK’ya özgü sistem ve grafik katmanını alıyor. Her oyun fonksiyonu bir C fonksiyonu oluyor. Dolaylı atlamalar, adresle aranan bir tablodan geçiyor. Switch’in grafik API’si (NVN) Vulkan’a çevriliyor. Gölgelendiriciler Ryujinx emülatörünün çeviricisiyle, kurulum sırasında önceden hazırlanıyor; 1.4.3 sürümü için yaklaşık 29.600 tane.

Sonuç Windows ve Linux’ta çalışıyor. Varsayılan 60 fps, deneysel olarak 144 fps’ye kadar çıkabiliyor. DLSS, HDR ve 21:9 ile 32:9 ultra geniş ekranlar destekleniyor. Proje hâlâ erken aşamada, görsel hatalar ve çökmeler bekleniyor. README’ye göre kodun ve belgelerin çoğunu Claude Code yazmış, her sürümü proje sahibi oynayıp onaylıyor. Kodu sadece davranışından yeniden kuran ajanları MirrorCode yazısında anlatmıştık. Burada iş farklı: Kod zaten var, ajan çeviriciyi ve çevresindeki katmanları yazmaya yardım ediyor.

Aynı fikrin başka biçimleri

  • nxnative, Switch oyunlarını iPhone, iPad ve Mac’te çalıştırıyor. Ama işlemci kodunu çevirmiyor: Switch de Apple çipleri de ARM64 olduğu için oyunun kendi kodu doğrudan çalışıyor. Değiştirilen kısım işletim sistemi çağrıları ve grafiğin Metal’e aktarılması.
  • NFSU2Recomp, 2004’ün PC oyunu Need for Speed: Underground 2’nin x86 kodunu Apple Silicon Mac’lere taşıyor. Ondan türetilen nfsu2-web ise aynı oyunu x86’dan C’ye, oradan WebAssembly’ye çevirip Direct3D 9’u WebGPU üzerinde çalıştırarak tarayıcıya getiriyor.

Hukuki not

Bu projelerin hiçbiri oyunun kendisini dağıtmıyor. Hepsi senin yasal olarak sahip olduğun kopyayı istiyor ve oyunu senin makinende, senin dosyalarından derliyor. TotK Recomp, ortaya çıkan programın oyunu içerdiğini ve paylaşılmaması gerektiğini açıkça yazıyor. Biz de oyun dosyalarına ya da bunların indirildiği yerlere link vermiyoruz.

Düşün

  • Bir emülatör her komutu çalışırken çevirirken, statik yeniden derleyici önceden çeviriyor. Hangisi hangi oyun türünde daha avantajlı olur?
  • Switch ile Apple çiplerinin aynı işlemci mimarisini kullanması, nxnative’in işini neden bu kadar kolaylaştırıyor?

Videoyu izle

Tıklayınca video YouTube'dan yüklenir; o ana kadar bu sayfa YouTube'a hiçbir istek göndermez.
Kaynaklar (8, İngilizce)

Kendi cümlelerimizle yazılmış bir özettir, çeviri değildir. Tüm kaynaklar yukarıda.

Konu: Kodlama3 dkVideo: Computerphile

Atomik işlemler: Bir sayacı artırmak neden tek adım değil?

Atomik işlem, başka hiçbir thread'in yarısında araya giremediği işlem. Computerphile'da Matt Godbolt bu yapı taşını anlatıyor. Biz de 'sayac++' gibi masum bir satırın neden bozulduğunu, işlemcinin buna verdiği cevabı, compare-and-swap döngüsünü ve bellek sıralamasını özetliyoruz.

Konu: Kodlama3 dkVideo: The Pragmatic Engineer

Sean Allen ile yazılım doğruluğu: Test amaç değil, iş yükünü tasarlamak asıl iş

The Pragmatic Engineer'da Antithesis'ten Sean Allen, doğruluğun testle değil çok daha önce başladığını savunuyor. Tip sistemiyle yanlış durumları baştan imkânsız kılmak, örnek yerine kural test etmek, sisteme gerçekçi bir iş yükü yazmak ve hataları belirlenimci bir simülasyonda aramak: söyleşiden çıkan somut pratikler.